czwartek, 21 lutego 2008
Galeria

Galeria



Hybrydy

Hybrydy [edytuj]


Hybrydy lwa i tygrysa
OJCIEC MATKA POTOMEK
Lew Tygrys Lygrys
Tygrys Lew Tyglew
Lew Lygrys Li-Lygrys
Lew Tyglew Li-tyglew
Tygrys Lygrys Ti-lygrys
Tygrys Tyglew Ti-tyglew

Pokrewieństwo pomiędzy przedstawicielami rodzaju Panthera jest na tyle bliskie, że mogą się krzyżować pomiędzy sobą. Hybryda tygrysicy i lwa nazywana jest lygrysem. Lygrysy osiągają rozmiary większe niż tygrysy. Są największymi współcześnie żyjącymi kotami i zachowują cechy fizyczne oraz behawioralne obojga rodziców. Osobniki płci męskiej są bezpłodne, ale lygrysice zwykle zachowują płodność.

Ze skrzyżowania lwicy i tygrysa pochodzi tigon (inaczej tyglew).

Więcej na temat krzyżówek pomiędzy gatunkami dużych kotów w artykule Panthera.

Podgatunki

Podgatunki

Większość autorów wyróżnia 11 podgatunków Panthera tigris z czego pięć uznano za wymarłe, a jeden prawdopodobnie wymarł w stanie dzikim. Podgatunki te zostały tradycyjnie zdefiniowane na podstawie rozmieszczenia geograficznego, wielkości ciała, budowy czaszki, różnic ubarwienia, kształtu i rozmieszczenia pręg. Dwa wymarłe wiele tysięcy lat temu zostały zdefiniowane na podstawie nielicznych skamieniałości.

Nazwa Zasięg Status IUCN Szacowana liczebność Wygląd
tygrys bengalski
(Panthera tigris tigris)

wyspowo w Indiach, Nepalu, Bangladeszu i zachodniej Birmie

EN 3100-4500 w 2002,
obecnie prawdopodobnie mniej niż 2000
tygrys syberyjski
(Panthera tigris altaica)
wschodnia Syberia - pogranicze chińsko-rosyjskie w dolnym biegu Amuru CR 450-500
tygrys indochiński
(Panthera tigris corbetti)
Kambodża, Chiny, Laos, Malezja, Birma, Tajlandia i Wietnam EN 1200-1800
tygrys sumatrzański
(Panthera tigris sumatrae lub Panthera sumatrae)
Sumatra CR 400-500
tygrys chiński
(Panthera tigris amoyensis)
Chiny CR prawdopodobnie wymarły w stanie dzikim, ok. 60 osobników przebywa w niewoli w południowych Chinach
tygrys malajski
(Panthera tigris jacksoni)
południowa część Półwyspu Malajskiego CR/EN 600-800
podgatunki wymarłe
tygrys kaspijski
(Panthera tigris virgata)
żył na Bliskim Wschodzie i w Azji Środkowej EX prawdopodobnie ostatnie osobniki zostały zabite w 1968 lub 1970
tygrys balijski
(Panthera tigris balica lub Panthera sondaica balica)
żył na indonezyjskiej wyspie Bali EX ostatni osobnik został zabity w 1937. Nigdy nie był trzymany w niewoli.
tygrys jawajski
(Panthera tigris sondaica lub Panthera sondaica sondaica)
był endemitem wyspy Jawa EX prawdopodobnie ostatnie osobniki wyginęły w latach 80. XX w.
tygrys z Trinil
(Panthera tigris trinilensis)
odnaleziony na stanowisku Trinil na Jawie EX pojawił się przed 1,2 milionami lat; wymarł ostatecznie ok. 50 tys lat temu.
Panthera tigris acutidens
był jednym z najliczniejszych tygrysów. Zasiedlił niemal całą Azję EX W Indonezji został wyparty przez tygrysa z Trinil. W pozostałych częściach Azji zniknął po pojawieniu się t. chińskiego.

Relacje pokrewieństwa pomiędzy podgatunkami:[19]

  o Pantheriinae
├──o ?lew

└──o tygrys
├─── †P. t. virgata
├─── P. t. tigris
├─── P. t. altaica
├─── P. t. amoyensis
├─── †P. t. acutidens
├───┬─── P. t. corbetti
│ └─── P. t. jacksoni
└───?─── †P. t. trinilensis
├─── P. t. sumatrae
├─── †P. t. sondaica
└─── †P. t. balica


Niektórzy badacze na podstawie wyników badań molekularnych postulują wyodrębnienie do rangi gatunku P. t. sumatrae i †P. t. sondaica oraz uznanie †P. t. balica za podgatunek †P. sondaica .[20] [21]

Świątynia tygrysów

Świątynia tygrysów [edytuj]

Przykład korelacji człowieka z tygrysem w klasztorze Luangta Bua Yansampanno
Przykład korelacji człowieka z tygrysem w klasztorze Luangta Bua Yansampanno

Jednym z najbardziej znanych miejsc ochrony tygrysów jest założona w 1994 Świątynia Tygrysów Wat Pa Luangta Bua Yanasampanno Forest Monastery - buddyjski klasztor położony w Prowincji Kanchanaburi (zachodnia Tajlandia), ok. 300 km od Bangkoku. Mnisi z klasztoru opiekują się tygrysimi sierotami przyniesionymi przez okolicznych wieśniaków. Pierwsze tygrysię trafiło do świątyni w 1999 roku. Tygrysy wychowane wśród ludzi są na wpół oswojone i akceptują mnichów jako członków swojej społeczności. Od czasu rozpoczęcia działalności Świątyni nie zanotowano żadnego ataku wielkiego kota na człowieka. Obecnie w klasztorze żyje kilkanaście tygrysów i wiele innych zwierząt, takich ja pawie, krowy czy jelenie. Świątynia jest otwarta dla turystów. Obecnie budowany jest jednak teren, na którym młode tygrysy będą rosnąć przy minimalnym kontakcie z ludźmi. Dzięki temu tygrysy z nowego pokolenia będzie można przywrócić naturze.[18]


Ochrona

Ochrona [edytuj]

Tygrys jest objęty konwencją CITES (załącznik I).[17] W Czerwonej Księdze IUCN został wpisany w kategorii gatunków zagrożonych wyginięciem EN jako Panthera tigris, trzy podgatunki - w kategorii krytycznie zagrożonych CR, i trzy w kategorii wymarłych EX.[15]

Za rządów Indiry Gandhi tygrys został objęty ochroną rządu indyjskiego, w Parku Narodowym Corbett utworzono 23 rezerwaty w ramach "Project Tiger".

W ramach programu Conserving Tigers in the Wild: A WWF Framework Strategy for Action 2002-2010 określono siedem najważniejszych regionów oraz cztery dodatkowe obszary ochrony tygrysów. Na terenach tych World Wildlife Fund zamierza ustanowić i prowadzić obszary skutecznej ochrony, zredukować kłusownictwo i wyeliminować handel częściami ciała tygrysów.[2]

Programy ochrony przewidują przenoszenie szczególnie agresywnych osobników na tereny oddalone od ludzkich osiedli (dotyczy osobników uznanych za niestanowiące bezpośredniego zagrożenia dla ludzi) lub umieszczane w ogrodach zoologicznych (uznane za szczególnie niebezpieczne dla ludzi). Złapane i wypuszczane ponownie na wolność tygrysy są wyposażane w nadajniki umożliwiające ich monitorowanie.[14]

Zagrożenia dla tygrysa

Zagrożenia dla tygrysa [edytuj]

Wysoka śmiertelność młodych, zwyczaje obejmowania terytorium poprzez walkę między samcami, upodobanie do polowania na duże ssaki kopytne, które broniąc się potrafią zabić tygrysa oraz walki z niedźwiedziami lub stadami wilków - to naturalne przyczyny śmierci tygrysów. Jednak największym wrogiem tygrysa jest człowiek i azjatycka medycyna ludowa[7] uznawana obecnie za "przekleństwo tygrysów". Nowell i Jackson z Cat Specialist Group (IUCN) za największe zagrożenia dla istnienia gatunku uznali profesjonalnie zorganizowane kłusownictwo, zmniejszającą się na skutek przełowienia liczebność zwierząt stanowiących bazę pokarmową tygrysów oraz utratę siedlisk.[12]

Upolowanie tygrysa uważane było za powód do dumy. Indie. Fotografia z 1903.
Upolowanie tygrysa uważane było za powód do dumy. Indie. Fotografia z 1903.

Futro z tygrysa - uważane za cenne trofeum myśliwskie - służy do zdobienia ubiorów, m.in. tybetańskie stroje ludowe chuba,[13] a kości, wibryssy[7] i inne części ciała są wykorzystywane w chińskiej medycynie ludowej i jako afrodyzjaki, na które rośnie popyt wraz ze wzrostem zamożności w niektórych krajach azjatyckich.[2] Małe tygrysy są szczególnie chętnie zabijane przez kłusowników, z powodu wysokiej ceny uzyskiwanej na czarnym rynku.[11]

Działania wojenne na terenie Kambodży, Laosu i Wietnamu to kolejny czynnik, który zredukował liczbę zwierząt w południowej Azji.

Tygrysy są również zabijane lub otruwane z powodu ataków na ludzi i na żywy inwentarz. W większości przypadków ataków na ludzi dokonują osobniki zranione, nierzadko przez kłusowników. [14]

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ataki tygrysów na ludzi.

Liczba żyjących obecnie tygrysów nie jest znana. Nowell i Jackson (1996) oraz Seidensticker i inni (1999) szacowali, że dawna populacja licząca ok. 100 000 tygrysów została zredukowana do 2500 dorosłych osobników, z czego żadna z subpopulacji nie przekraczała 250 osobników zdolnych do rozrodu,[15] a większość nie przekracza 120 osobników. Populacje te są zbyt nieliczne, aby zapewnić reprodukcję i wymianę genetyczną. World Wildlife Fund szacuje łączną liczbę dorosłych i młodych tygrysów na 5000-7000.[16] Informacje rządu indyjskiego o szacowanej liczbie 3100-4500 osobników tygrysa bengalskiego (dane z 2002) są już prawdopodobnie nieaktualne. P.K. Sen, dyrektor WWF India's tiger and wildlife program ocenia indyjską populację tygrysów na mniej niż 2000 osobników. Szacuje się, że najliczniejszy - "królewski" tygrys bengalski (Royal Bengal tiger) - może wyginąć przed rokiem 2010, według chińskiego horoskopu - Rokiem Tygrysa.

Rozród i rozwój

Rozród i rozwój [edytuj]

3-letnia Kira z młodym w Amersfoort Zoo
3-letnia Kira z młodym w Amersfoort Zoo

Samice osiągają dojrzałość płciową pomiędzy 3-4 rokiem życia, samce średnio o rok później. W ciepłej strefie klimatycznej samice mogą przystępować do rozrodu o każdej porze roku, ale najczęściej (oraz w strefie zimnej) następuje to od końca listopada do początku kwietnia. Wchodząc w okres rui samice nawołują samca głośnym ryczeniem i spryskują moczem okoliczne drzewa i skały, sygnalizując w ten sposób gotowość do rozpoczęcia okresu godowego.[10]Takie zachowania powtarza do czasu kopulacji lub zakończenia rui. Przy malejącej liczbie tygrysów zdarza się, że samica nie znajduje partnera do rozrodu. Do ponownej rui dochodzi po 10-60 dniach, okres ten jest różny u poszczególnych samic.[11]

Młody tygrys syberyjski
Młody tygrys syberyjski

Ciąża trwa 93-114 dni (najczęściej 104-106 dni), w miocie rodzi się zwykle 3-4[8], ale zdarzają się mioty od 1-7 młodych. Młode tygrysię po urodzeniu jest ślepe i bezradne. Waży ok. 1 kg. Śmiertelność młodych w pierwszym roku życia sięga 1/3, a w dwóch pierwszych latach życia może przekroczyć 50%. Szacuje się, że tylko jedno tygrysię z miotu osiągnie dojrzały wiek.[11] Najsłabsze w miocie często ginie tuż po urodzeniu.[7] Wiele młodych ginie na skutek powodzi, a także pożarów wzniecanych przez ludzi przy wyrębie lasów pod uprawy rolne.[5] Samiec obejmujący nowe terytorium, na którym znajdują się samice z młodymi zabija wszystkich potomków swojego poprzednika, aby przyspieszyć gotowość samicy do kopulacji. Po utracie młodych samica wchodzi w estrus w ciągu kilku miesięcy, a wychowując młode - po 2-3 latach od poprzedniej rui.

Około 8 tygodnia życia młode są zdolne do opuszczenia kryjówki i podążania za matką, która wychowuje je bez pomocy samca. Jego udział w wychowaniu potomstwa ogranicza się do obrony terytorium przed intruzami, czasem do zabawy z młodymi. W okresie wychowywania potomstwa tygrysica jest najbardziej niebezpieczna dla każdego potencjalnego wroga.[9] Wiele z dokonanych przez tygrysicę ataków na człowieka miało miejsce w wyniku zaskoczenia jej w okresie opieki nad młodymi.[11]

Wymiana zębów mlecznych na zęby stałe rozpoczyna się ok. 6 miesiąca życia.[7] Młode tygrysy wdrapują się na drzewa, ale z wiekiem stają się cięższe i robią to coraz rzadziej. Samodzielność młode tygrysy uzyskują około 18 miesiąca życia, ale pozostają z matką do 2-2,5 roku.[8] Młode samice obierają sobie nowe terytorium w pobliżu matki, natomiast samce wyruszają na poszukiwanie nowych terenów wdając się w walki z innymi samcami. Na wolności żyją 10-15 lat, w niewoli 16-20.[6] Zanotowano jeden przypadek 26-letniego tygrysa.[7]

 

Zachowania socjalne

Zachowania socjalne [edytuj]

Zachowania socjalne tygrysów nie należą do skomplikowanych. Podstawową jednostkę rodzinną stanowi samica z młodymi. Samce czasem przebywają w towarzystwie samicy i swoich młodych. Spotykane czasami dorosłe tygrysy wędrujące w małych grupach są ze sobą spokrewnione. W przypadku samic jest to zwykle matka z córką. W warunkach naturalnych nie spotyka się grup niespokrewnionych ze sobą osobników. Sytuacje takie mają miejsce w niewoli i na terenach o wymuszonym, nienaturalnym dla tych zwierząt zagęszczeniu.[7]

Dorosły samiec jest najczęściej samotnikiem z wysoko rozwiniętym terytorializmem. Tylko w okresie rozrodu tworzy rodziny, dzieląc swój rozległy rewir z kilkoma samicami. W konfrontacji z innymi osobnikami wykazuje silną agresję bez względu na to, czy ma do czynienia z samcem, czy z samicą. Z reguły dochodzi do demonstracji kłów i wymiany odgłosów. W skrajnych przypadkach - choć zdarza się to stosunkowo rzadko - konfrontacje między tygrysami kończą się śmiercią jednego z jej uczestników. Czasami obserwowano przypadki wzajemnej tolerancji.[8]

Do komunikowania się pomiędzy sobą tygrysy używają różnorodnych dźwięków. Rycząc informują inne tygrysy o zajmowanej pozycji. Częściej od głośnego ryczenia wydają różnego rodzaju pomruki, warczenie, parskanie, prychanie i miauczenie. Wśród obserwatorów nie ma zgody co do tego, czy tygrysy potrafią mruczeć.[7] W komunikacji bezpośredniej dużą rolę odgrywają ruchy ogona.

Terytorium

Terytorium [edytuj]

Tygrysy lubią zażywać kąpieli
Tygrysy lubią zażywać kąpieli

Samce obejmują tereny o powierzchni 60-100 km², a samice do 20 km². Wielkość terytorium zależy od warunków środowiska, a szczególnie od ilości pokarmu jaką może dostarczyć tygrysowi. Im mniej pokarmu tym większe terytorium. Terytoria są znakowane moczem, odchodami i wydzieliną gruczołów zapachowych. Znakowanie przyczynia się do ograniczania liczby starć pomiędzy gospodarzem terenu, a przybyszami poszukującymi nowych, nieobjętych we władanie terytoriów.

Obszar kontrolowany przez jednego samca może zawierać areały osobnicze kilku samic. Zarówno samce jak i samice obejmują areały osobnicze nienakładające się z areałami innych przedstawicieli tej samej płci. Areał osobniczy samicy jest mniejszy, ponieważ w czasie polowania nie może się ona zbytnio oddalać od miejsca, w którym ukryła swoje młode.

Tryb życia

Tryb życia


Większość tygrysów żyje w lasach tropikalnych oraz na terenach porośniętych przez zarośla trawiaste, trzcinowe i bambusowe. Jest bardzo aktywnym drapieżnikiem naziemnym, rzadko wchodzi na drzewa. Na miejsce odpoczynku najchętniej wybiera cień pod drzewami, a na stepach syberyjskich - rozpadliny skalne.

Pokarm i strategia polowania [edytuj]

Przygotowanie ...
Przygotowanie ...

Tygrys jest mięsożernym drapieżnikiem stojącym na najwyższym poziomie piramidy ekologicznej. Poluje na wszelkie zwierzęta niezależnie od wielkości. Jedynie dorosłe, zdrowe nosorożce i słonie potrafią skutecznie obronić się przed jego żarłocznością, a mimo tego zdarzają się utarczki pomiędzy nimi a tygrysem. Podobnie wyglądają konfrontacje z większymi od tygrysa niedźwiedziami brunatnymi. Chociaż obydwa olbrzymy wzajemnie się unikają (obecnie obydwa gatunki są bardzo rzadkie) dochodzi między nimi do walk, w których niedźwiedź nierzadko zostaje pokonany. Zwykle tygrysy zabijają niedźwiedzie młode lub te, które zapadły w sen zimowy lub dopiero się z niego wybudziły. Notowano jednak przypadki, gdy dorodny i doświadczony tygrys pokonał dorosłego samca niedźwiedzia.[potrzebne źródło]

Tygrys najchętniej poluje na duże ssaki kopytne (sambary, gaury, bawoły, dzikie świnie), nie gardzi młodym słoniem lub nosorożcem, który oddalił się od stada, zdarza mu się zabijać krokodyle, a nawet duże ryby, na które czatuje przy brzegu. Poluje z ukrycia. Wykorzystując doskonały słuch i wzrok oraz gęstwiny podkrada się do ofiary. Stąpa bardzo cicho, ponieważ - jak większość kotów - potrafi chować pazury i przyczajony wyczekuje, aż cel ataku zbliży się do niego. Potrafi biec z prędkością 60 km/h. Przednimi łapami powala atakowane zwierzę na ziemię i wbija kły w jego kark często przerywając tym uderzeniem rdzeń kręgowy, tchawicę, żyłę lub tętnicę szyjną ofiary. Dużym zwierzętom rozrywa gardło i czeka, aż ofiara skona. Tylko 1 na 10-20 ataków kończy się sukcesem drapieżnika. Duża zdobycz wystarcza mu na klika dni. Jednorazowo zjada 20-35 kg mięsa[8], wygłodniały - nawet do 50 kg.[9]

... i atak
... i atak

Podchodzi pod osiedla ludzkie. Stare tygrysy czasami wybierają na swoje ofiary ludzi i zwierzęta domowe, zwłaszcza bydło. Jest to spowodowane prawdopodobnie utratą sprawności łowieckiej, np. przez wady uzębienia. Osłabiony osobnik zmuszony jest do opuszczenia swojego terytorium w poszukiwaniu łatwiejszej zdobyczy. Zdarza się, że młody tygrys napada na człowieka, ale takie zdarzenia tłumaczone są jako przypadkowe. Poluje zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym największą aktywność wykazuje przed i po zachodzie słońca, nocą zwykle patrolując zajmowane terytorium. Zbiorowe polowania w małych grupach rodzinnych - podobnie jak to robią lwy - zdarzają się tygrysom, ale należy to do rzadkości.[5] Wodę pije pobierając ją lekko wywiniętym językiem - sposobem stosowanym jedynie przez kotowate i psowate.

 
1 , 2
Archiwum